Tekst

Kraan | Helena van der

[tab:werk]


[tab:overzicht]

Het oeuvre van Helena van der Kraan – een Rotterdamse kunstenaar-fotograaf  – omspant vijfendertig jaar en bevat voornamelijk portretten, stillevens en opnames van alledaagse situaties die zij in haar directe omgeving aantreft. Van der Kraan heeft oog voor subtiliteit, verstilling en  detail. Overal waar zij foto’s maakt, stelt ze zich terughoudend op en neemt ze de tijd. Het vangen van haar onderwerpen in een gelijkmatig, natuurlijk licht is een van de basisvoorwaarden die de fotograaf aan haar werk stelt – flits, soft boxes en filmlampen zijn bij Van der Kraan dan ook uit den boze. Zij maakt altijd gebruik van ‘available light’, dikwijls zonlicht, soms een lamp op een nachtkastje of de tl-verlichting in een galerie.*

De puurheid die uit Van der Kraans opvatting over lichtgebruik spreekt, is ook terug te vinden in de nauwgezette keuze van haar onderwerpen. Als zij portretten maakt, zijn dit voor het grootste gedeelte mensen die zij goed kent of personen die toevallig haar weg kruisen, zoals bouwvakkers die in de buurt van haar huis aan het werk zijn of publiek dat zij tijdens een museumopening ontmoet. Uit Van der Kraans werk spreekt geen verlangen naar het verre en onbekende, maar naar het vertrouwde dat door zijn visuele vanzelfsprekendheid niks meer te bieden lijkt te hebben aan de fotograaf. Tijdens deze weinig spectaculaire situaties en momenten vindt zij haar beelden, die van een scherp en beredeneerd oog getuigen voor de poëzie en schoonheid van het alledaagse.*

Haar foto’s, die veelal in zacht en grijzig zwart-wit zijn afgedrukt, bezitten een buitengewone directheid en strengheid wat
compositie en kadrering betreft. Ondanks haar sociale betrokkenheid, laat de fotograaf zich wat dit betreft tevens kennen als een kunstenaar met een sterke voorkeur voor de formele, academische aspecten van de fotografie. Haar achtergrond als grafisch vormgever en geliefd kunstacademiedocent zijn hier zeker debet aan.*

In de collectie van het Erasmus MC is een portret opgenomen. Daarnaast heeft Helena van der Kraan ter gelegenheid van de nieuwbouw het gebouw Dijkzigt Ziekenhuis vastgelegd. Zij licht in haar subtiele foto’s eveneens een tipje van de dienende functie van het gebouw op. In de toekomst zullen haar foto’s een herinnering aan het nog te slopen gebouw vormen. Haar fotografische stijl leent zich in het bijzonder voor het vastleggen van een gebouw dat ontsproten is uit de geest van de jaren 50.

* bron: oeuvre catalogus Fotomuseum Den Haag.

[tab:biografie]

Praag 1940, woont en werkt sinds 1968 in Nederland en vestigde zich na haar studie aan de ateliers ’63 in Rotterdam.

Helena van der Kraan wordt in 1940 in Praag geboren als Helena Jirina Maazel. Vlak na de mislukte revolutie in 1968 in het voormalige
Tsjecho-Slowakije, wijkt zij uit naar Nederland waar ze wordt aangenomen door Ateliers ‘63, de gerenommeerde postacademische kunstopleiding. Hier ontmoet zij haar huidige man, de beeldhouwer en graficus Axel van der Kraan. In de jaren 80 werken zij samen aan uiteenlopende projecten, zoals installaties en sculpturen. Vanaf 1970 gaat Van der Kraan fotograferen, eerst om hun projecten te
documenteren en niet veel later dit als een autonome discipline te gaan beoefenen.
[tab:website]